饾棖饾棴饾棳饾棫饾棓饾棤 饾棞 饾棯饾棞饾棙饾棤 – Talary i p贸艂talary Poniatowskiego

W okresie panowania Stanis艂awa Augusta mennica warszawska bi艂a talary wed艂ug trzech r贸偶nych ordynacji menniczych. System monetarny wprowadzony w roku 1766 ustala艂 produkcj臋 10 talar贸w z jednej grzywny kolo艅skiej czystego srebra (233,8123 g). Mia艂y one warto艣膰 8 z艂otych. By艂y bite ze srebra pr贸by XIII 1/3 艂uta. Wa偶y艂y 28,057 g i zawiera艂y 23,381 g czystego kruszcu. Analogicznie, p贸艂talary bite r贸wnie偶 ze srebra XIII 1/3 鈥 艂utowego, wa偶y艂y 14,028 g i zawiera艂y 11,690 g czystego srebra.

Szybo okaza艂o si臋, 偶e monety emitowane przez mennic臋 warszawsk膮 zgodne z tym standardem s膮 zbyt dobre. By艂y masowo 艣ci膮gane z rynku i wywo偶one zagranic臋, a nast臋pnie przebijane na znacznie gorsze pod wzgl臋dem zawarto艣ci srebra talary pruskie. Polskie w艂adze mennicze zareagowa艂y w roku 1787 obni偶aj膮c standard talar贸w i p贸艂talar贸w. Obecnie mia艂y one by膰 bite ze srebra XIII-艂utowego, mia艂y wa偶y膰 27,570 g (p贸艂talary 鈥 13,785 g) i zawiera膰 22,401 czystego srebra (p贸艂talary 鈥 11,200 g).

Kierunek reformy by艂 w艂a艣ciwy. G艂臋boko艣膰 zmian okaza艂a si臋 jednak niewystarczaj膮ca. Polskie talary nadal by艂y lepsze od pruskich. Opisany wy偶ej proceder 艣ci膮gania ich z rynku i przetapiania na monet臋 gorszej pr贸by wci膮偶 by艂 op艂acalny.

Ostatnia reforma zosta艂a wprowadzona w okresie powstania ko艣ciuszkowskiego. Talary z lat 1794 i 1795 mia艂y ju偶 warto艣膰 6 z艂otych. By艂y bite z XI-艂utowego srebra, wa偶y艂y 24,148 g i zawiera艂y 16,602 g czystego srebra. W systemie monetarnym z roku 1794 nie by艂o ju偶 p贸艂talar贸w.

Zmiany okaza艂y si臋 w艂a艣ciwe. 艢ci膮ganie talar贸w z rynku i ich przebijanie na talary pruskie przesta艂o si臋 op艂aca膰. Reforma okaza艂a si臋 jednak sp贸藕niona. W roku 1795 pa艅stwo polskie przesta艂o istnie膰.

Pod wzgl臋dem warto艣ci artystycznych talary Stanis艂awa Augusta nale偶膮 do najpi臋kniejszych monet polskich. Ich projekty by艂y przygotowywane i realizowane przez najwybitniejszych rytownik贸w epoki stanis艂awowskiej. Od roku 1766 rytownikiem stempli w mennicy warszawskiej by艂 Jan Filip Holzhaeusser (zm. 1792).